Schurft is een besmettelijke huidaandoening die meer voorkomt dan veel mensen denken. Toch weten de meeste mensen er weinig over. Hoe raak je het op, hoe herken je het en wat doe je eraan? In deze blog lees je alles wat je moet weten over deze vervelende huidaandoening, van oorzaak tot behandeling.
Wat er in je huid gebeurt bij een schurftinfectie
De aandoening wordt veroorzaakt door een microscopisch klein beestje: de schurftmijt, ook wel Sarcoptes scabiei genoemd. Dit spinachtige diertje is zo klein dat je het met het blote oog niet kunt zien. De vrouwelijke mijt graaft gangetjes onder de huid en legt daar haar eitjes. Dat klinkt onprettig, en dat is het ook. Het lichaam reageert op de aanwezigheid van de mijt en haar uitwerpselen met een heftige jeuk, vooral ’s nachts. Die jeuk is geen direct gevolg van het graven zelf, maar van een allergische reactie van het immuunsysteem. Bij iemand die voor het eerst besmet raakt, kan het drie tot zes weken duren voordat de jeuk begint. Bij een tweede besmetting gebeurt dat al binnen een paar dagen.
De symptomen die je kunt zien en voelen
Hevige jeuk is het bekendste teken van een besmetting, maar er is meer. Op de huid verschijnen kleine bultjes, rode vlekken en soms dunne streepjes die de gangen van de mijt zichtbaar maken. Die streepjes zie je vaak op plekken waar de huid dun is, zoals tussen de vingers, op de polsen, rond de navel en in de liezen. Bij kinderen jonger dan twee jaar komen de bultjes ook voor op het hoofd, de handpalmen en de voetzolen. Volwassenen hebben dat zelden. Door het krabben ontstaan soms kleine wondjes, die kunnen infecteren met bacteriën. Dat maakt de huid nog roder en pijnlijker. Mensen verwarren de huiduitslag soms met eczeem of een andere huidaandoening, waardoor een diagnose soms later wordt gesteld dan nodig is.
Hoe de besmetting zich verspreidt
Scabiës verspreidt zich door langdurig en nauw huidcontact. Denk aan samen slapen, knuffelen of seks. Een vluchtige aanraking zoals een handdruk is bijna nooit genoeg om de mijt over te dragen. Toch komt de infectie regelmatig voor in situaties waar mensen dicht bij elkaar leven, zoals op kinderdagverblijven, in verzorgingshuizen of studentenhuizen. De mijt kan buiten een menselijk lichaam maar kort overleven, hooguit twee tot drie dagen. Besmetting via beddengoed of kleding is daardoor zeldzaam, maar niet onmogelijk. Vooral als iemand een zware vorm van de aandoening heeft, waarbij duizenden mijten aanwezig zijn op de huid, is de kans op indirecte overdracht groter. Die zware vorm heet Noorse schurft of korst scabiës en komt vooral voor bij mensen met een verzwakt immuunsysteem.
De behandeling en wat daarna nog nodig is
Een huisarts stelt de diagnose meestal op basis van de klachten en het uiterlijk van de huid. De behandeling bestaat uit een zalfje of lotion met permethrine of benzylbenzoaat. Dat smeer je op het hele lichaam, van de nek tot aan de voeten, en laat je een bepaalde tijd inwerken voordat je het afspoelt. Soms is een tweede behandeling nodig, een week later. Omdat de jeuk ook na een geslaagde behandeling nog weken kan aanhouden door de allergische reactie, denken mensen soms ten onrechte dat ze nog steeds besmet zijn. Naast de behandeling van de huid is het verstandig om kleding, beddengoed en handdoeken te wassen op minstens zestig graden. Mensen met wie je nauw contact hebt gehad, moeten ook behandeld worden, ook als zij nog geen klachten hebben. Zo voorkom je dat je elkaar steeds opnieuw besmet.
Veelgestelde vragen over schurft
Hoe lang is schurft besmettelijk?
Iemand met scabiës is besmettelijk zolang er levende mijten op de huid aanwezig zijn. Na een goede behandeling zijn de mijten dood en is de persoon niet meer besmettelijk. Dat is meestal het geval binnen 24 uur na de eerste behandeling, mits die goed is uitgevoerd.
Kan je schurft krijgen van een huisdier?
Huisdieren zoals honden kunnen een soortgelijke mijtinfectie krijgen, maar die wordt veroorzaakt door een andere mijt. Die beestjes kunnen tijdelijk jeuk geven bij mensen, maar ze graven zich niet in de menselijke huid en verdwijnen vanzelf. Echte scabiës bij mensen komt niet van huisdieren.
Gaat schurft vanzelf over zonder behandeling?
Scabiës gaat niet vanzelf over. Zonder behandeling blijven de mijten zich vermenigvuldigen en de infectie aanwezig. De klachten worden dan erger in plaats van beter. Behandeling door een huisarts is nodig om de infectie te stoppen.
Wat kun je doen tegen de jeuk tijdens de behandeling?
De jeuk bij scabiës kan ook na de behandeling nog weken aanhouden. Dat komt doordat het lichaam nog reageert op resten van de mijt. Een antihistamine tablet of een kalmerende zalf kan de jeuk verlichten. Bespreek dit met je huisarts, zodat je de juiste middelen gebruikt.