Minder loon, geen maaltijdcheques en onzekerheid: de nadelen van economische werkloosheid zijn voor werknemers al snel voelbaar in hun portemonnee en dagelijks leven. En ook voor werkgevers kleven er haken en ogen aan dit systeem. In dit artikel lees je wat die nadelen precies zijn, zodat je weet waar je rekening mee houdt.
Wat houdt economische werkloosheid in?
Economische werkloosheid is een vorm van tijdelijke werkloosheid. Een werkgever kan er gebruik van maken als het bedrijf tijdelijk minder werk heeft door economische omstandigheden. De werknemer werkt dan minder of helemaal niet, maar behoudt zijn job. Hij ontvangt in die periode een uitkering via de RVA in plaats van zijn volledig loon.
Het is een maatregel die bedoeld is om ontslagen te vermijden tijdens moeilijke periodes. Toch heeft het systeem duidelijke nadelen, zowel voor de werknemer als voor de werkgever.
De nadelen voor werknemers
Het grootste nadeel voor een werknemer is het inkomensverlies. De uitkering die je ontvangt via de RVA ligt lager dan je normale loon. Je verdient dus minder zolang je tijdelijk werkloos bent.
Daar bovenop vallen bepaalde voordelen weg. Zo vervallen maaltijdcheques op de dagen dat je tijdelijk werkloos bent. Dat zijn extra kosten die je zelf moet opvangen. Andere loongebonden voordelen kunnen ook wegvallen of verminderen, afhankelijk van je situatie en je arbeidsovereenkomst.
Voor werknemers die leven van hun maandelijks loon, kan dit snel druk zetten op het gezinsbudget. Zeker als de periode van economische werkloosheid lang duurt, merk je dat in je dagelijkse uitgaven.
Nadelen economische werkloosheid voor de werkgever
Ook voor werkgevers zijn er nadelen. Een werkgever die vaak gebruik maakt van economische werkloosheid, riskeert een extra kost: de zogenaamde responsabiliseringsbijdrage. Die bijdrage wordt aangerekend als de werkgever tijdens de vier meest recente opeenvolgende kwartalen meer dan 110 dagen economische werkloosheid per werknemer heeft doorgevoerd. Het systeem is dus niet onbeperkt bruikbaar zonder financiële gevolgen.
Daarnaast heeft aanhoudende economische werkloosheid een effect op de motivatie en betrokkenheid van medewerkers. Werknemers die langdurig minder werken, kunnen zich onzeker voelen over hun toekomst bij het bedrijf. Dat kan leiden tot minder betrokkenheid of zelfs vertrek naar een andere werkgever.
Wat zeggen de cijfers?
Economische werkloosheid is geen marginaal verschijnsel. Volgens cijfers van Acerta waren er in de eerste helft van 2024 gemiddeld ruim 154.000 werknemers per maand tijdelijk werkloos. Dat is het hoogste niveau in tien jaar. De toename toont aan dat steeds meer bedrijven het systeem inzetten, wat ook betekent dat steeds meer werknemers te maken krijgen met de bijbehorende nadelen.
Bijkomende vergoeding: een gedeeltelijke oplossing
Om de nadelen voor werknemers te verzachten, zijn er aanvullende vergoedingen mogelijk. Als een werknemer om economische redenen tijdelijk werkloos is, heeft hij in sommige gevallen recht op een bijkomende vergoeding bovenop de uitkering van de RVA. Die vergoeding is geen automatisch recht en hangt af van de sector en de afspraken die gelden in een cao. Ze biedt wel enige compensatie voor het inkomensverlies, maar lost het probleem van de weggevallen maaltijdcheques en andere voordelen niet volledig op.
Wat kun je zelf doen?
Als werknemer heb je weinig invloed op de beslissing van je werkgever om economische werkloosheid in te voeren. Wat je wel kunt doen, is je situatie goed in kaart brengen. Controleer of je recht hebt op een aanvullende vergoeding via je sector. Kijk ook of je tijdelijk extra inkomsten kunt genereren, want het is tijdens economische werkloosheid toegestaan om bijkomend tijdelijk werk aan te nemen, mits je dit correct meldt.
Voor werkgevers is het verstandig om de drempel van 110 dagen goed in de gaten te houden en de maatregel alleen in te zetten als het echt nodig is, om extra kosten en onrust bij het personeel te vermijden.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de financiële nadelen van economische werkloosheid voor een werknemer?
Bij economische werkloosheid ontvangt een werknemer een uitkering van de RVA die lager ligt dan het normale loon. Bovendien vervallen maaltijdcheques op de dagen dat je tijdelijk werkloos bent. Andere loongebonden voordelen kunnen ook wegvallen, afhankelijk van je contract en sector.
Heeft de werkgever ook nadelen bij economische werkloosheid?
Ja, werkgevers hebben ook nadelen. Als een werkgever in de vier meest recente opeenvolgende kwartalen meer dan 110 dagen economische werkloosheid per werknemer heeft ingevoerd, kan hij een responsabiliseringsbijdrage verschuldigd zijn. Dat is een extra financiële kost bovenop de reguliere verplichtingen.
Hoe lang kan economische werkloosheid duren?
Er is geen vaste maximumduur voor economische werkloosheid, maar er zijn wel grenzen verbonden aan langdurig gebruik. Zodra een werkgever per werknemer meer dan 110 dagen tijdelijke werkloosheid doorvoert in de vier recentste opeenvolgende kwartalen, kunnen extra kosten aangerekend worden.
Mag je werken tijdens economische werkloosheid?
Het is toegestaan om tijdens economische werkloosheid tijdelijk bijkomend werk aan te nemen. Je bent wel verplicht dit correct te melden, zodat je uitkering juist berekend wordt. Doe je dat niet, dan riskeer je problemen met de RVA.