Schurft is een besmettelijke huidaandoening die veel meer mensen treft dan je zou denken. Het begint met een vervelende jeuk, vooral ’s nachts, en kan zich snel verspreiden naar mensen in je omgeving. Toch weten veel mensen niet precies wat het is, hoe je het oploopt of hoe je er weer van afkomt. Dat is jammer, want hoe sneller je het herkent, hoe sneller je actie kunt ondernemen.
Wat er achter die jeuk zit
De aandoening wordt veroorzaakt door een heel klein beestje: de schurftmijt. Dit diertje is spinachtig en zo klein dat je het niet met het blote oog kunt zien. Het vrouwtje graaft gangetjes onder de huid en legt daar haar eitjes. Dat klinkt onprettig, en dat is het ook. Het lichaam reageert op de aanwezigheid van de mijt en haar uitwerpselen met hevige jeuk. Die jeuk ontstaat door een allergische reactie van de huid. Bij een eerste besmetting duurt het soms wel vier tot zes weken voordat je klachten voelt, omdat het immuunsysteem de tijd nodig heeft om te reageren. Bij een herhaalde besmetting kunnen klachten al na één tot vier dagen optreden.
Hoe je de besmetting herkent aan je huid
Een typisch teken van de aandoening zijn kleine gangetjes in de huid. Die zijn soms zichtbaar als grijze of witte lijntjes, vaak nauwelijks een centimeter lang. Ze zitten veel op plekken zoals de polsen, tussen de vingers, op de ellebogen, op de buik of rondom de geslachtsdelen. Behalve die gangetjes zie je ook bultjes, rode vlekjes en soms kleine blaasjes. Door het krabben kunnen er krabwondjes ontstaan, wat het risico op een extra infectie vergroot. Bij jonge kinderen en ouderen kan de aandoening er wat anders uitzien en ook het hoofd of de voeten aantasten. Bij mensen met een verminderde weerstand kan een zwaardere vorm ontstaan, de zogenoemde Noorse of korrelschurft, waarbij de huid dik en korstachtig wordt.
Hoe de besmetting van persoon tot persoon gaat
De mijt verspreidt zich bijna altijd via langdurig huidcontact. Denk aan samenwonen, slapen in hetzelfde bed of lang elkaars hand vasthouden. Een vluchtige aanraking, zoals een handdruk, is vrijwel nooit genoeg om besmet te raken. In zeldzame gevallen kan de mijt ook overleven op kleding, beddengoed of handdoeken, maar buiten de huid overleeft ze maar kort. Besmetting via een zwembad of toilet is dan ook onwaarschijnlijk. Omdat de klachten soms weken op zich laten wachten, weten mensen vaak niet dat ze besmet zijn en steken ze onbewust anderen aan. Juist daarom is het verstandig om mensen in je directe omgeving te waarschuwen zodra de diagnose gesteld is.
Behandeling en wat je verder moet regelen
Een arts stelt de diagnose meestal op basis van de klachten en het uiterlijk van de huid. De behandeling bestaat uit een zalfje of lotion met permethrine, die je over het hele lichaam smeert en een nacht laat inwerken. Soms wordt een middel op basis van benzylbenzoaat gebruikt. Alle mensen in het huishouden en nauwe contacten worden tegelijk behandeld, ook als zij zelf nog geen klachten hebben. Dat is nodig om te voorkomen dat de aandoening steeds terugkomt. Tegelijk was je alle beddenlakens, handdoeken en kleding op minimaal 60 graden, of sluit je ze een paar dagen op in een dichte zak. Na een succesvolle behandeling kan de jeuk nog weken aanhouden, ook als de mijten allang verdwenen zijn. Dat komt doordat de huid nog reageert op de achtergebleven resten van de mijt. Dat is vervelend, maar het betekent niet dat de behandeling niet heeft gewerkt.
Veelgestelde vragen
Is schurft gevaarlijk?
De aandoening is vervelend maar in de meeste gevallen niet gevaarlijk. Bij gezonde mensen leidt het tot hevige jeuk en huidirritatie. Bij mensen met een verzwakt immuunsysteem kan een zwaardere vorm ontstaan die intensievere behandeling vraagt. Krabben kan wondjes veroorzaken waardoor bacteriën de huid binnenkomen, maar dat is te voorkomen door tijdig te behandelen.
Hoe lang ben je besmettelijk?
Je bent besmettelijk zolang de mijten op je huid aanwezig zijn. Na een goede behandeling zijn de mijten binnen één tot twee dagen gedood. Toch raden artsen aan om tot 24 uur na de behandeling voorzichtig te zijn met nauw huidcontact.
Kan je de aandoening opnieuw krijgen na behandeling?
Ja, herbesmet raken is mogelijk als niet alle nauwe contacten tegelijk zijn behandeld. Iemand in je omgeving die onbehandeld blijft, kan jou opnieuw besmetten. Zorg er altijd voor dat iedereen in het huishouden de behandeling op hetzelfde moment uitvoert.
Mag je naar school of werk tijdens een besmetting?
Het advies is om thuis te blijven totdat de behandeling is afgerond. Na een volledige behandeling en het wassen van kleding en beddengoed is er geen reden meer om thuis te blijven. Informeer wel de school of werkgever zodat anderen eventueel gecontroleerd kunnen worden.